قومهم إذا رجعوا إليهم " دسترسى مردم به علماء و امكان پاسخگوئى به آنان است . بر اين اساس ، عده اى ملاك در تعدد مجتهدين بلاد را افق و اختلاف اماكن مى دانند و لذا همانگونه كه در تورات نيز بيان شده ( اگر اصل عدم تحريف و نسخ بر آن جريان داشته باشد ) و سيره عقلا بر آن است ، در مسائل جزئى و سطحى مى توان به علماء هر منطقه مراجعه نمود و در امور متوسطه بايد به علماء شهرها رجوع كرد و در امور مهم مملكتى به اعلم آن مملكت و در امور مربوط به مسلمين بايستى به اعلم مطلق رجوع كرد و به طور كلى تا هنگامى كه موجب عسر و حرج و مشقت نباشد بايستى به اعلم و اعدل رجوع كرد . و : مناصب فقهاء و علماء ربانى ، مناصبى كه توسط علماء وفقهاء احراز مىشود چند منصب است . اول : منصب ولايت ، همانگونه كه از روايات و احاديث استفاده مىشود ، اين منصب از سوى امام ( ع ) براى فقهاء و روات احاديث تعيين شده است ، و در اين منصب فرقى بين علماء اصوليين و اخباريين نيست و بلكه بين علماء فقه و اصول و كلام و حديث و مانند آن فرقى نيست و همانگونه كه فقهاء و اصوليين داراى منصب ولايت هستند ، مى توان گفت كه علماء اخبارى ( مانند صاحب وسائل و صاحب حدائق " قدهما " ) و علماى كلام و متخصصين در فن حديث ( مانند مرحوم آية الله بلاغى و مرحوم آية الله شرف الدين و مرحوم علامه امينى و امثال ايشان ) نيز داراى منصب ولايت و نيابت مى باشند . دوم : منصب نيابت از حضرت ولى عصر ارواحنا فداه ، اين منصب ، منصبى بس رفيع و شرف عظيمى است و بلكه همانگونه كه مرحوم آية الله والد ( قده ) بيان فرمودند : " زهى سعادت و مسرت اگر حضرت ولى عصر مرا به